جَمِيعاً وَ مَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً . « 1 » جسم كه گوشت و استخوان است ، همواره وجود دارد ولى آنچه كه از دست داده اراده ، اختيار ، عقل و خصوصيت‌هاى انسانى مثل شرافت ، كرامت ، عواطف و احساسات و . . . است و در نتيجه جسم بواسطهء بيرون رفتن روح از كالبد ، محتواى خود را از دست داده است . ( 1 ) زهرا عليها السّلام مادر پدرش از شگفت‌ترين سخنانى كه شنيده‌ايم گفته برخى از مردم است كه مفاد آن چنين است : زهرا عليها السّلام جاى خالى مادر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را برايش پر كرد . چه زمانى كه محمد ، كودك خردسالى بود ، مادرش مرد . به همين لحاظ پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به فاطمه عليها السّلام لقب ام أبيها ( مادر پدرش ) داد . وى در يك سخن مىگويد : « پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله زندگانى خود را در فراق مادرش آغاز كرد . چه محبّت مادر چيزى نيست كه دايه يا مربى بتواند از عهدهء آن برآيد . . . لذا فاطمه عليها السّلام با حضانت پدرش ، مهر مادرى به او بخشيد . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيز اين سخن را فرمود در حالى كه مىدانست كه جاى خالى مادرش را مىتواند از طريق دخترش پر كند » . « 2 » اين سخن را نمىتوان پذيرفت . زيرا نمىتوانيم بپذيريم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از عقده فقدان مادر رنج مىبرد . لذا نيازمند كسى بود كه جاى مادرش را پر كند . ( 2 ) اين گفته بدين معنى است كه زهرا عليها السّلام چنان به پدرش رسيدگى مىكرد كه يك مادر به فرزندش مىرسد . نه بدان معنى كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله با آن ، مهر و عاطفه‌اى را كه از

--> ( 1 ) مائده ، 32 . ( 2 ) كتاب الندوه ، ص 58 .